Pajottenland+ V.Z.W.

MOLENAARS ORINX - ORINS

Dikwijls wordt aandacht besteed aan de eigenaars van de molens. Het eigendomsrecht was vroeger in handen van de Heren en kloosters, later van kapitaalkrachtige families. Zij besteedden het uitbaten van de molens uit.De eigenaars zijn gemakkelijk op te sporen via de archieven van het kadaster. Het opsporen van de molenaars is minder eenvoudig. De familie Orinx, Orins is een oud geslacht van molenaars. Gedurende meer dan drie eeuwen, waarschijnlijk langer, oefenden zij hun beroep uit in het Pajottenland en in de Vlaamse Ardennen.. We geven hier een opsomming van de ons gekende molenaars die voorkomen in deze familie.

NAAM

PLAATS

MOLEN

JAAR

ORINS Adrien

Herne

Boesmolen

1629

ORINS Paul

Herne

Boesmolen

1635

ORINX Arnold

Tollembeek (Galmaarden)

1718 ()

ORINX Jan Anton

Tollembeek(Galmaarden)

1722

ORINX Jan Baptist

Tollembeek(Galmaarden)

1722

ORINCXS Andreas

Herfelingen(Galmaarden)

ca 1800

ORINX Judocus

Tollembeek(Galmaarden)

Heetveldemolen(1)

1801(2)

ORINX Joannes Baptista

Herfelingen(Galmaarden)

1810

ORINX Simon

Asse

Asbeek

1820()

ORINCX André

Oudenaken (Sint-Pieters- Leeuw)

ca 1800

HORINCKX Jean Baptiste

Oudenaken (Sint-Pieters- Leeuw)

°1801

ORINCX Carolus Ludovicus

Oudenaken (Sint-Pieters- Leeuw)

°1803

ORINS Jean Batiste Adolphe

Oudenaken (Sint-Pieters- Leeuw)

°1841

ORINS Eugene

Oudenaken (Sint-Pieters- Leeuw)

°1842

ORINCXS Petrus

Heikruis(Pepingen)

1848()

ORINS Jan Baptist I

°Deux-Acren (Lessen- Henegouwen) en Gibecq (Ath-Henegouwen) -

°1794- 1855

St.-Lievens-Esse (Herzele- Oost-Vlaanderen)

Ter Vaerent en Bierelenberg 59

Schorisse (Maarkedal- Oost-Vlaanderen)

Rizoimolen - Bos Ter Rijst 71

1855 - 1871 ()

ORINS Theodoor

St.-Lievens-Esse

Bierelenberg 59

1855

ORINS Leopold

Schorisse (Maarkedal- Oost-Vlaanderen)

Rizoimolen - Bos Ter Rijst 71

1857

ORINS Jan Baptist II

Schorisse (Maarkedal- Oost-Vlaanderen)

Rizoimolen - BosTer Rijst 71

1857-1908

ORINS Petrus

Schorisse (Maarkedal- Oost-Vlaanderen)

Rizoimolen - Bos Ter Rijst 71

1908

ORINS René

Schorisse (Maarkedal- Oost-Vlaanderen)

Rizoimolen - Bos Ter Rijst 71

1944

(1) Volgens Molenecho's

(2)Volgens de kadastrale legger van Tollembeek opgemaakt door J.M.Gerard in het jaar X was Judo Orinx, molenaar op de windmolen (afgebroken) die eveneens eigendom was van de wed. H.Herpigny. Deze windmolen zou gestaan hebben op de Molenveldbaan.

De Boesmolen te Herne is schilderachtig gelegen.Hier oefenden de vroegst gekende molenaars Orins hun beroep uit. Tegenwoordig blijft van het molenmechanisme nog enkel het rad over. De huidige eigenaar heeft het voornemen de molen volledig te restaureren.

De watermolen te Asbeek werd in op het einde van de 18e eeuw en het begin van de 19e eeuw uitgebaat door Simon Orinx. Hij is de stamvader van alle Orinxen en andere afgeleide namen in het noorden van het Pajottenland. Dat hij niet onbemiddeld was bewijst de lijst van de burgers die in het jaar IV (1795) verplicht werden geld te lenen aan het Franse bestuur. Dit in functie van hun inkomen of hun vermogen. In de gemeente Asse kwam Simon Orinx op de 47e plaats op een totaal van 246. Als eerste op deze lijst stond PierreVan Innis, op nr 36 stond de geneesheer Pierre van Overloop en op nr 54 de pastoor Joseph van der Saecken. De watermolen is tegenwoordig een beschermd gebouw.

De Rizoimolen te Schorisse De korenmolen was een houten windmolen gelegen ten Oosten van de Maarkebeek, op de hoogte genaamd Bos ter Rijst ( Schorisse deelgemeente van Maarkedal, kadastrale sectie C nr.953-art.40). In 1873 kwam hij door verdeling toe aan Jan Baptist Orins-Declercq (art.1596/1). Hij werd in 1908 geschonken aan Petrus Orins- Van de Putte, maar in 1915 was hij vervallen tot puin. Na WO I werd in 1919 een nieuwe korenmolen met motor gebouwd, die werd dan in 1925 omgevormd tot een waterkorenmolen om in 1932 omgevormd te worden tot een mechanische molen. In 1944 werd hij verkocht aan René Orins-Schamp en in 1960 was hij nog steeds een mechanische korenmolen. (Uit Inventaris van de wind- en watermolens in de Provincie Oost-Vlaanderen, in Kultureel Jaarboek Oost-Vlaanderen, jg.16(1962), bandII, Benedictus De Wilde) (Pentekening van Robert Jaak Orins 1932-1983, met dank aan Yolande Merchiers)

Molenaars dienden hun vak te leren hetzij bij een familielid, hetzij bij een andere molenaar. Het gevolg hiervan was dat er nogal wat huwelijken afgesloten werden tussen molenaarsfamilies. Hieronder een lijstje van molenaars die verwant waren met de familie Orinx.

Aanverwante molenaars

Naam

verwantschap

met

jaar

plaats

molen

Mahie Carolus Fr

oom

Orincx Ludovicus

1890-1900

Asse

Krokegem (Coenrijden nr 94)

Van Overstraeten(*) August

echtgenoot

Orins Joanna Maria

13/1/1892 (komt uit Gaasbeek)

Asse

Coensborrestraat 134

J.F.Van Ingelgem

schoonvader

Orincx Eugenius L.

1880

Mazenzele (Opwijk)

Van Horenbeeck Henricus

echtgenoot

Orinx Antonia

1828

Asse

4e sectie nr 97

(*)De Camps Joanna

weduwe

Orins J.B

14/10/1892

Gaasbeek-Asse

woont in bij Van Overstraeten August

De Bilde Jozef

schoonbroer

Orins J.B. I

1847-1856

Schorisse - Ter Rijst

De Rizoimolen kadastrale sectie C

De Bilde Eustache

schoonbroer

Orins.J.B. I

1847-1866

Schorisse - Ter Rijst

De Rizoimolen kadastrale sectie C

Andere molenaars

Naam

jaar

plaats

molen

Van Roy Josephus

30/3/1892( vertrekt naar Zellik-Asse)

Asse

Coensborrestraat 134

De Bisschop H.

30/10/1892 (komt uit Buggenhout)

Asse

Walfergem ( Kasseide van Brussel)

Molenaarsgast

Naam

jaar

plaats

molen

Van Horenbeeck Josephus

a)16/4/1895 (komt uit Groot-Bijgaarden-Dilbeek) b) juli 1895 (vertrek naar Herfelingen)

Asse

Walfergem ( Kasseide van Brussel)

Molenmaker

Naam

jaar

plaats

De Ridder François

1797

Asse

In 1800 vinden we een J.Orinckx als bijzitter van de vrederechter in het kanton Herne

Betekenis van de naam:

Volgens Dr. Jozef Van Overstraeten (), erevoorzitter van de Vlaamse Toeristenbond, is de meest waarschijnlijke verklaring het Middelnederlands woord "oorrinc", dit wil zeggen oorring. Dit zou de bijnaam zijn van iemand die een opvallende oorring droeg of die oorringen maakte. Minder kans is er voor een verminking van het Middelnederlandse "horic", dit wil zeggen hoek, namelijk een afgelegen woonplaats van het dorp. Er is een familienaam Hoorickx = Van Hoorick. De x op het einde van de naam is een afstammingsletter: zoon van Orinc. (persoonlijke brief van 30/06/1982)

Dr. Frans Debrabandere, secretaris-generaal Koninklijke Kommissie Toponymie en Dialectologie, houdt het bij de verklaring "horik of hoek". (Verklarend Woorden boek van de Familienamen in België en Noord-Frankrijk, Gemeentekrediet Brussel, 1993).

Oorzaak van verschillende schrijfwijzen

De verwarring tussen de verschillende schrijfwijzen is ontstaan bij Simon Orinx (1757-1820). Tengevolge van de inlijving van België in de Franse Republiek (1795) werd hier ook de burgerlijke stand ingevoerd er werden o.a.geboorteregisters ingevoerd, voordien bestonden enkel de parochieregisters (doop, huwelijk, begrafenis). Bij de geboorte moesten de borelingen letterlijk getoond worden aan de bestuurders.

Het eerste kind van Simon wordt geregistreerd als Anne-Marie ORINCKX, hijzelf tekent Orincx.

Het tweede kind wordt ingeschreven met de naam Antoinette ORIX, en Simon tekent Orinx.In 1808 (onder het Nederlandse bewind) wordt de naam van Antoinette Orix, veranderd in ORINX, dit ingevolge een arrest van de Raad van Staat, die aldus de fout in de spelling van de naam rechtzet.

Het derde kind krijgt de naam Jeanne ORICKX, Simon houdt het bij Orinx.

Het vierde kind wordtJeanne-Petronelle ORICKX, maar sterft amper een maand oud. De volgende kinderen Petronille, Jean en Felix krijgen de familienaam ORINX. Het laatste wordt Jean Alexandre ORINCX.

Verspreiding van de namen:

Op de website familienamen in België kan je de geografische spreiding van je familienaam nagaan. Die website werd gemaakt door Besite in samenwerking met het departement Linguïstiek van de KULeuven. Speciale dank gaat uit naar Dr. Ann Marynissen en Paul Bijnens. De gegevens zijn gebaseerd op het rijksregister van 1998.

ORINX, ORINS, ORINCKX, ORINCX

De meest voorkomende schrijfwijze is Orinx. Deze komt hoofdzakelijk voor in het Noorden van het Pajottenland.. De schrijfwijze Orins, heeft als zwaartepunt de Vlaamse Ardennen (provincie Oost-Vlaanderen). De naam Orinckx komt het meest voor in de streek van Asse. Tenslotte komt de versie Orinx twee keer voor, eveneens in Asse.

Het automodel Skoda Octavia en Orinx De Skoda fabriek was in de jaren 50 van vorige eeuw op zoek naar een betere naam voor de Skoda 440 . Maurice De Wolf (1921-1993) was toen verantwoordelijk voor de invoer van de Skodawagens in België. Hij suggereerde de naam van zijn moeder Octavia Orinx (1893-1943). De fabriek stemde toe en hiermede werd een naam gegeven aan een succesrijke wagen. De verkoop van dit model, in verschillende versies, was een topper Bij de overname in 1990 door Volkswagen van de Skodafabrieken , en tot op heden, is de naam Octavia nog steeds in gebruik. ( De Skodafabrieken werden genoemd naar de naam van ingenieur Emil Skoda die in 1869 eigenaar werd van een machinefabriek in de stad Pilsen in Tsjechië. De stad Pilsen gaf ook haar naam aan de biersoort Pils

De inhoud van deze pagina opgesteld door Raoul De Wolf is beschikbaar onder CC-BY-SA-3.0/GFDL.